Khoán từ Hương Lão

Hương lão trưởng thôn của thôn Hộ Vệ xã Cận Duyệt huyện Lang Tài phủ Thuận An tỉnh Bắc Ninh, cùng lập khoán từ.

       Đại khái trong thiên Hồng Phạm có viết trong ngũ phúc thì họ là đứng đầu; (“ngũ phúc” là một danh từ nguyên ở trong thiên “Hồng Phạm” của Kinh Thư. Ngũ phúc gồm: thọ (sống lâu), phú (giàu có); an ninh (yên lành); du hiếu đức (có đức tốt); và khảo trung mệnh (vui, hết tuổi trời).

Mạnh Tử viết trong tam tôn thì tuổi thọ là tốt đẹp đứng đầu vậy. Tuổi thọ là điều đánh quý trong thiên hạ từ lâu rồi, cho nên trong hương đảng thì trọng người cao tuổi, trong lễ truyện thì có câu không để người già mang vác nặng đều là để tôn trọng người già. Trong hương đảng thứ tự tôn ty không thể không rõ ràng vậy. Hương lão trong thôn cùng nhau xếp đặt đạo thường làm gốc, vì lễ kính người già để tỏ khuôn mẫu khiến con em trong làng hiểu rõ nghĩa của chữ quí trọng người quí, tôn kính người tôn. Có các điều lệ liệt kê phía sau:

  • Người nào từ 50 tuổi trở lên thì trong thôn việc sưu dịch, hương ẩm, tiền gạo các hạng đều cho miễn. Từ 70 tuổi trở lên thì các ngày mồng 7 tháng giêng và ngày 22 tháng chạp, khi tế xong biếu 1 miếng thịt cổ, hoặc có một, hai hoặc ba, bốn cụ trở lên thì chia đều trí tế, để tỏ cái đức sau dày của tuổi già (do cảnh lợn dày một tấc, lại rượu một bình, trầu cau 10 khẩu)
  • Lệ mỗi người đến tuổi 55 thì sắm lợn một con giá cổ tiền là năm quan, xôi năm cân, rượu sáu bình giá tiền 2 mạch, trầu cau 200 miếng để làm lễ mừng thọ. Hoặc có người nào đến tuổi mà không có tiền của thì nộp thay bằng  cổ tiền 3 quan, rượu 3 bình, mỗi bình giá tiền hai mạch, trầu cau 200 khẩu. Thì cũng đồng ý cho miễn như lệ.
  • Lệ trong làng đã bảo là người già, thì mọi người đều nên kính người già. Trong làng có lễ tửu ẩm, nếu người nào cậy nhà hào cường mà kinh mạ người già trong làng, nói lời bất kính thì bản thôn tróc phạt cổ tiền 6 mạch, trầu cau 50 khẩu để tạ lỗi thần, nếu người già trong làng cậy mình già mà có coi kinh người khác, nói lời không khiêm nhường cũng bị tróc phạt y như lệ trên để làm cho thuần phong được ngay thẳng.
  • Lệ người nào đến tuổi thì khai để đến ngoài ngày 13 tháng 2 chọn ngày đẹp làm lễ mừng thọ. Lễ nên dùng trầu cau thỉnh mời các hương lão cùng hội Tư văn ra đình làm lễ. Người trong Tư văn hội không có việc thì ăn mặc khăn áo chỉnh tề ra đình làm lễ, lễ xong kính biếu trên dưới trong thôn, không có việc ăn uống tại đình, nếu có việc ăn uống tại nhà người già đó. Các điều phía trên cũng như trong khoán lệ. Nay lập khoán.

Ngày 20 tháng 2 năm Tự Đức thứ 4 (1851).

Toàn thể hương lão, hương trưởng trong thôn cùng ký.